Strona startowa

Przybywa zawsze mnóstwo gości, także zza granicy, tu kończą się harcerskie rajdy piesze, tu stają poczty sztandarowe służb mundurowych, kombatantów, organizacji i stowarzyszeń.

Spotkanie patriotyczne rozpoczyna się w kościele parafialnym w Bogucicach uroczystym nabożeństwem w intencji ojczyzny, po którym wszyscy gromadzą się na placu przy zbiorowej mogile powstańczej w Grochowiskach na apelu poległych.

Po złożeniu wieńców pod pomnikiem rozpoczyna się najbardziej widowiskowa część obchodów – rekonstrukcja bitwy w autentycznych warunkach takich jak wówczas w marcu 1863 roku.

Tegoroczne obchody mimo przenikliwego zimna, padającego deszczu ze śniegiem zgromadziły dziesiątki osób. Przybyły tu duże rajdy harcerzy z powiatów pińczowskiego i buskiego oraz wielu oficjalnych gości. W ich gronie także delegacje władz miast zaprzyjaźnionych z Pińczowem w ramach Grupy Wyszehradzkiej – słowackiego Svodina, czeskich Bistrzyc i węgierskiego miasta Tata. Przybyli nasi politycy, na czele z wojewodą świętokrzyskim, posłowie, kombatanci, przedstawiciele organizacji i stowarzyszeń, młodzież oraz turyści zrzeszeni w PTTK. Organizatorem corocznych obchodów jest Urząd Miasta i Gminy Pińczów.

W tegorocznej rekonstrukcji bitwy pod Grochowiskami udział wzięli m.in. uczniowie Gimnazjum Nr 1 im. Powstańców Styczniowych w Pińczowie, Grupa Rekonstrukcji Historycznej Pułk Żuawów Śmierci im. Franciszka Rochebrune'a z Buska-Zdroju, Grupa Rekonstrukcji Historycznej z Połańca i Staszowa, Szwadron Kawalerii z Garbatki k. Radomia oraz Kielecki Szwadron Kawalerii im. 13 Pułku Ułanów Wileńskich. Widowisko historyczne reżyserował kapral Mariusz Kowalski szef Kieleckiego Szwadronu Kawalerii.

Jak przebiegała w skrócie bitwa pod Grochowiskami i jak do niej doszło.

Rozegrała się 18 marca 1863 r. Była to całodniowa, jedna z najkrwawszych bitew powstania styczniowego, zakończona zwycięstwem Polaków. Po przedarciu się przez kolumnę rosyjską w bitwie pod Chrobrzem, 3-tysięczny oddział powstańczy dyktatora Mariana Langiewicza został osaczony w lesie przez cztery kolumny rosyjskie w sile 3500 ludzi i 6 dział. Langiewicz zmuszony był wydać bitwę w skrajnie niekorzystnych warunkach terenowych - Polacy w chwili ataku znajdowali się na grzęzawisku.

Po pierwszym udanym ataku Kozaków na skupione wokół domostw grupy powstańców i podpaleniu przez nich wioski do kontrataku przeszły pododdziały kosynierów, których broń - kosy przekute na sztorc na kosiskach - skutecznie eliminowała jazdę rosyjską z walki. Potem kolejne tyraliery kosynierów spychały oddziały przeciwnika na otwarty teren, gdzie strzelcy likwidowali ich z broni palnej. Najbardziej dokuczliwa była dla powstańców artyleria, która siała ogromne zniszczenie. Oddział "żuawów śmierci" Rochebruna przeprowadził udany atak na pozycje rosyjskie, zdobywając ich armaty. Odznaczyli się także kosynierzy płk. Dąbrowskiego, którzy rozbili w krwawej walce wręcz dwie roty smoleńskiego pułku piechoty zabijając około 200 Rosjan.

Ksiądz Agrypin Konarski z krzyżem i rewolwerem w rękach zagrzewał powstańców do boju prowadząc w drugiej fazie bitwy ich udane ataki na rosyjskie oddziały. Pobici Rosjanie rzucili się do panicznej ucieczki w kierunku Pińczowa. W tym samym czasie pułkownik Dionizy Czachowski rozbił inny oddział rosyjski, który nadchodził z odsieczą swoim od strony Stopnicy.

W oddziale powstańczym pod Grochowiskami walczył z Moskalami młody, niespełna 18-letni, Adam Chmielowski - dziś znany jako święty Brat Albert. Bitwa pod Grochowiskami zakończyła się zwycięstwem Polaków, przy dużych stratach z obu stron – jak liczą historycy - po około trzystu ludzi.  Ksiądz Adam Chmielowski (Św. Brat Albert) - 1863 r. przyłączył się do powstania styczniowego walcząc kolejno w oddziałach Leona Frankowskiego (pod Kurowem) i Mariana Langiewicza. Po wygranej bitwie pod Grochowiskami przeszedł z oddziałem Langiewicza do Galicji i tu został wzięty do niewoli przez Austriaków.

Wykorzystując sprzyjającą okazję zbiegł w maju 1863 r., przedostał się do kraju i ponownie włączył się do walk powstańczych. Swój udział w powstańczym zrywie Adam Chmielowski zakończył 30 września 1863 r., kiedy to jego oddział, dowodzony przez płk. Zygmunta Chmieleńskiego stoczył przegraną bitwę pod Mełchowem (powiat częstochowski). Ciężko ranny w nogę trafił powtórnie do niewoli. Po wykonanej w prymitywnych warunkach (bez znieczulenia) amputacji lewej kończyny, jego dalsze leczenie odbywało się w szpitalu w Koniecpolu. Zagrożony nasilającymi się represjami wobec powstańców, za staraniem rodziny wydostał się z niewoli i w maju 1864 r. trafił do Paryża. Tam dokończone zostało jego leczenie okaleczeń i otrzymał najnowocześniejszą jak na owe czasy protezę nogi. Po ogłoszeniu amnestii w 1865 r. powrócił do Warszawy.
 
22 czerwca 1983 roku, podczas mszy świętej na krakowskich Błoniach papież Jan Paweł II ogłosił Brata Alberta Chmielowskiego błogosławionym, a następnie 12 listopada 1989 roku, podczas kanonizacji w Rzymie – świętym. Jego doczesne szczątki znajdują się obecnie pod ołtarzem w kościele Ecce Homo na Prądniku Czerwonym w Krakowie.

Żuawi śmierci, polski oddział wojskowy powstania styczniowego sformowany w lutym 1863 r. z ochotników w Ojcowie przez oficera francuskiego Franciszka Rochebrune na wzór żuawów francuskich. Jedyną grupą rekonstrukcyjną tego oddziału w Polsce dowodzą Robert Osiński i Robert Matusik a złożona jest z uczniów i nauczycieli Zespołu Szkół Techniczno-Informatycznych w Busku-Zdroju. 

 fotoreportaż

/Robert Gwóźdź/

Wkrótce video. 

Zobacz artykuł i video z inscenizacji bitwy pod Grochowiskami w 2009r.

Zobacz artykuł i video z inscenizacji bitwy pod Grochowiskami w 2008r.