Strona startowa

 Po wielu latach, gdzie owe piastowskie mury  przeszły różne dziejowe burze, kilkaset lat historii, które ten obiekt widział i  „gościł”  niczym z nimi nie związanych gospodarzy rozpoczęła się gruntowna odbudowa z przeznaczeniem na Gminne Centrum Kultury. Podczas niedzielnej uroczystości wójt Ryszard Zych odczytał akt erekcyjny po czym podpisy złożyli pod nim zaproszeni goście - z eurodeputowanym Czesławem Siekierskim, posłem Andrzejem Pałysem, marszałkiem województwa Adamem Jarubasem, ks. Stanisławem Dadejem, przewodniczącym Rady Gminy Stopnica Krzysztofem Tułakiem na czele. Dokument umieszczony w szczelnej, nierdzewnej metalowej tubie został wmurowany w jedną ze ścian odbudowywanego zamku.

O dziejach królewskiego siedliska dowiadujemy się z opracowania faktograficznego autorstwa Dariusza Kaliny. Dowiadujemy się z niego że „ Kilkadziesiąt metrów poniżej wzgórza miejskiego, od strony zachodniej miasta, oddzielony korytem Stopniczanki (dopływem Sanicy) znajduje się obiekt w dotychczasowej literaturze nazywany zamkiem królewskim. Z dawnego założenia zachował się jedynie budynek pałacu na rzucie prostokąta, parterowy i podpiwniczony, zbudowany z kamienia i cegły. Główne wejście z zewnątrz umieszczone jest od strony zachodniej w postaci ganku kolumnowego, prawie na osi elewacji. Dawny rozkład parteru został częściowo zmieniony poprzez wprowadzenie kilku nowszych ścian działowych. Pomieszczenia posiadają sklepienia kolebkowe na gurtach i żagielkowe. Dawne otwory komunikacyjne zostały zamurowane a przebito nowe. W północno-zachodnim narożniku budynku znajduje się wydatna szkarpa.

W elewacjach okna rozmieszczone są asymetrycznie i mają zmienione wykroje. W kondygnacji piwnicznej zachowało się kilka okienek w ciosowych obramowaniach.”
W zachowanych materiałach historycznych stopnicką siedzibę książęcą lokalizuje się na okres panowania Bolesława Wstydliwego czyli  na XIII wiek jako postać grodu bądź umocnionego dworu. Potwierdzenie źródłowe istnienia w Stopnicy murowanego dworu z kamienia znajduje się w przekazach Jana Długosza z wieku XV. Jak podaje w swojej publikacji D. Kalina – „ Od roku 1421 Stopnica stała się centrum samodzielnego starostwa, będącego obiektem zastawów królewskich.

Przynoszące znaczne dochody starostwo stopnickie dzierżawione było przez magnackie rody między innymi Ostrorogów, Zborowskich, Tarnowskich, Ossolińskich…. W świetle inwentarza z 1619 r. nowo zbudowane założenie rezydenckie składało się z trzech głównych budynków – dworu i dwóch oficyn uzupełnionych zabudowaniami gospodarczymi”. Analiza badanych materiałów źródłowych może wskazywać przy braku wzmianek z tamtego okresu a opierając się jedynie na danych z kronik Długosza iż nazywany w nich „dworem królewskim” obiekt w Stopnicy mógł powstać w opisywanej przez naszego kronikarza postaci w okresie budowy kościoła parafialnego i powtórnej lokacji miasta za czasów Kazimierza Wielkiego około roku 1362.

Autor opracowania nadal szuka we wszelkich  zasobach historycznych faktów mogących dać możliwość bardziej szczegółowego opisu obiektu z okresu jego powstawania. Dziś po wielu – jak mówią stopniczanie – straconych dla zamku latach – odzyskany na własność przez gminę rozpoczęło się jego gruntowne odbudowanie. Koszt rekonstrukcji przewidywany jest na około 7 milionów złotych. Ponad połowę tej kwoty pokryje dofinansowanie z funduszy Unii Europejskiej.

 fotoreportaż

Robert Gwóźdź